O‘zbekiston iqtisodiyoti raqamlarda: 15 yilda nima o‘zgardi?
YaIM 2025-yilda 147 mlrd dollarga yetdi, lekin bu yo‘l tekis bo‘lmagan. Jahon banki ma’lumotlari asosida valyuta islohoti, pandemiya, inflyatsiya va muhojirlar pullari iqtisodiyotni qanday o‘zgartirganini ko‘rib chiqamiz.
Foto: Bestalex / Wikimedia Commons (CC0) · grafika: HBR.uz
O‘zbekiston iqtisodiyoti so‘nggi o‘n besh yilda ikki xil davrni boshdan kechirdi: bir nechta valyuta kursi amal qilgan yillar va 2017-yildagi valyuta islohotidan keyingi ochilish davri. Quyida Jahon bankining ochiq ma’lumotlari asosida asosiy ko‘rsatkichlar qanday o‘zgarganini bosqichma-bosqich ko‘rib chiqamiz.
Iqtisodiyot hajmi: 15 yillik yo‘l
Pastdagi diagramma ekranda qotib turadi: sahifani aylantirgan sari har bir davr alohida ajralib ko‘rinadi.
Manba: Jahon banki, World Development Indicators (2026-yil 8-oktabr holatiga)
2010–2016-yillarda YaIM dollar hisobida 55,5 mlrd dan 97,9 mlrd dollargacha o‘sdi. Bu yillarda real o‘sish har yili 6,7–8,1 foiz bo‘lgan.
2017-yil sentabrida so‘m erkinlashtirildi va rasmiy kurs bozor kursiga tenglashtirildi. Shu sababli dollar hisobidagi YaIM 2018-yilda 61,3 mlrd dollarga tushdi. Ammo real iqtisodiyot qisqarmadi: 2017-yilda o‘sish 4,7, 2018-yilda 5,7 foiz bo‘ldi.
2020-yilda pandemiya real o‘sishni 1,6 foizgacha sekinlashtirdi. Dollar hisobidagi hajm esa 70 mlrd dollar atrofida qoldi.
2021-yildan boshlab iqtisodiyot har yili 6–8 foiz o‘sdi. 2025-yilda YaIM 147 mlrd dollarga yetdi — bu 15 yil ichidagi eng yuqori ko‘rsatkich.
O‘sish sur’ati
Real o‘sish narxlar ta’siridan tozalangan ko‘rsatkich. U 15 yil davomida faqat bir marta — 2020-yilda — 4 foizdan pastga tushdi.
Manba: Jahon banki, World Development Indicators (2026-yil 8-oktabr holatiga)
Aholi jon boshiga
Aholi soni 2010-yildagi 28,4 mln kishidan 2025-yilda 37,1 mln kishiga yetdi. Shunga qaramay, aholi jon boshiga YaIM 2018-yildagi 1 894 dollardan 2025-yilda 3 968 dollarga — ikki barobardan ko‘proq oshdi.
Manba: Jahon banki, World Development Indicators (2026-yil 8-oktabr holatiga)
Narxlar
Kurs erkinlashtirilgandan keyin inflyatsiya 2018-yilda 17,5 foizga ko‘tarildi. O‘shandan beri u asta-sekin pasayib, 2025-yilda 8,8 foizga tushdi — bu valyuta islohotidan keyingi eng past daraja.
Manba: Jahon banki, World Development Indicators (2026-yil 8-oktabr holatiga)
Muhojirlar pullari
Shaxsiy pul o‘tkazmalari — asosan xorijda ishlayotgan fuqarolar yuboradigan mablag‘lar — 2015-yilda YaIMning 5 foizini tashkil qilgan bo‘lsa, 2022-yilda 16,5 foizga chiqdi. Bu ko‘rsatkich oilalar daromadining katta qismi tashqi mehnat bozorlariga bog‘liqligini ko‘rsatadi.
Manba: Jahon banki, World Development Indicators (2026-yil 8-oktabr holatiga)
Eksport va investitsiyalar
Tovar va xizmatlar eksporti 2016-yildagi 10,6 mlrd dollardan 2025-yilda 32,4 mlrd dollarga — uch barobar o‘sdi. To‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalarning sof oqimi 2018-yildagi 0,6 mlrd dollardan 2025-yilda 4,5 mlrd dollarga yetdi.
Manba: Jahon banki, World Development Indicators (2026-yil 8-oktabr holatiga)
Manba: Jahon banki, World Development Indicators (2026-yil 8-oktabr holatiga)
Ma’lumotlar haqida
Barcha raqamlar Jahon bankining World Development Indicators bazasidan olingan (oxirgi yangilanish: 2026-yil 8-oktabr). Dollar hisobidagi ko‘rsatkichlar joriy narxlarda berilgan, shuning uchun ularga valyuta kursi ham ta’sir qiladi. 2025-yil ma’lumotlari dastlabki bo‘lib, keyinchalik aniqlashtirilishi mumkin. Rasmiy milliy statistika: stat.uz.
Yangi tahlillar birinchi Telegram kanalimizda chiqadi
Maqolalar, qisqa yangiliklar va kechki dayjest — hammasi bitta kanalda.
