Pul oqimi, investitsiya va hisob-kitob.
Markaziy bank 4-noyabr kuni asosiy stavka bo‘yicha navbatdagi qarorini e’lon qiladi. Hozir stavka yillik 14 foiz va u 2025-yil martidan beri o‘zgarmagan. Bu raqam bank kreditlari, omonat foizlari va so‘m kursiga bilvosita ta’sir qiladi. Qayta moliyalash stavkasi va asosiy stavka nima, ular qanday ishlaydi va stavka o‘zgarsa, sizning hamyoningizga nima bo‘ladi?
Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Fiskal tahlil instituti 2027-yil uchun bir qator soliq takliflarini e’lon qildi: omonat foizlariga 5 foiz soliq, 1 foizlik keshbekni bekor qilish va kelajakda progressiv daromad solig‘iga o‘tish. Bu takliflar hali qonun emas. Ular nimani anglatadi va oila hamda biznes uchun qanday ta’sir qilishi mumkin?
O‘zbekistonning xalqaro zaxiralari 1993-yildagi 1 mlrd dollardan 2026-yil 30-sentabrda 66,6 mlrd dollarga yetdi. Zaxiraning qariyb 90 foizi — 446 tonna oltin. Taxminingizni sinang, 33 yillik yo‘lni ko‘ring va oltin narxi zaxiraga qanday ta’sir qilishini o‘zingiz hisoblang.
Kreditlar arzonlashmoqda, omonatlar esa inflyatsiyadan ancha yuqori daromad bermoqda: jismoniy shaxslar kreditlari bo‘yicha o‘rtacha foiz 21,3, omonatlar bo‘yicha 18,4, inflyatsiya 6,4 foiz. 19 bankning 26-oktabr holatidagi stavkalari va omonat-kredit kalkulyatori.
2026-yil mayida yillik inflyatsiya 5,5 foizga tushdi — Markaziy bankning oylik ma’lumotlari bo‘yicha 2016-yildan beri eng past daraja, sentabrda esa 6,4 foiz bo‘ldi. Narxlarning 10 yillik yo‘li, 65 ta tovar bo‘yicha taqsimot va shaxsiy inflyatsiyangizni hisoblaydigan kalkulyator.
1985-yilda SSSR Davlat banki 1 dollar kursini taxminan 84 kopeyka qilib belgilagan, 2026-yil 24-oktabrda esa Markaziy bank kursi 11 838,92 so‘mni tashkil etdi. Bu davrda uch xil pul muomalada bo‘ldi, ikki marta pul islohoti va 2017-yilda valyuta islohoti o‘tkazildi. Qirq yillik yo‘l — bitta grafikda va «vaqt mashinasi» kalkulyatorida.
Islom moliyasiga muvofiqlashtirish kengashi (IFCB) 25-oktabr kuni Iman Invest kompaniyasi bilan barcha hamkorlikni to‘xtatganini e’lon qildi. Kengash kompaniya faoliyatini islom moliyasiga muvofiq emas deb hisoblashini va unda bir necha million dollarlik kamomad aniqlanganini aytdi. IMAN shu kuni mustaqil shariat auditini boshlaganini va natijalarini ochiq e’lon qilishini ma’lum qildi.
2026-yilda O‘zbekistonda asosiy soliq stavkalari o‘zgarmadi: QQS 12 foiz, foyda solig‘i 15 foiz, jismoniy shaxslar daromad solig‘i 12 foiz, ijtimoiy soliq 12 foiz, aylanma soliq 4 foiz.
2021-yil oxiridan 2026-yil oktabrigacha O‘zbekistonda narxlar taxminan 50 foizga oshdi. Shu davrda so‘mdagi omonat foizlari va oltin narxining o‘sishi jamg‘armani inflyatsiyadan ancha oldinga olib chiqdi, naqd dollar esa xarid qobiliyatining bir qismini yo‘qotdi. Lekin vositalar turli yillarda turlicha natija berdi va har birining o‘z xatari bor.
QQS (qo‘shilgan qiymat solig‘i, ruscha НДС) — tovar yoki xizmat narxiga qo‘shiladigan va har bir bosqichda faqat yangi yaratilgan qiymatdan to‘lanadigan bilvosita soliq. O‘zbekistonda 2026-yilda asosiy stavka 12 foiz.
Biznes uchun kredit olishda foiz stavkasidan oldin uch narsaga qarang: kreditning haqiqiy (samarali) narxi, garov yoki kafillik talabi va kredit tarixingiz. Milliy valyutadagi kreditlar bo‘yicha o‘rtacha stavka 2026-yil avgustida yuridik shaxslar uchun yillik 20,3 foiz, imtiyozsiz tijorat kreditlari bo‘yicha esa 22,3 foiz edi.
