Kredit tarixini qanday olish va tekshirish mumkin? Uni tozalash mumkinmi?

Qisqasi: kredit tarixini qanday olish mumkin?

1. my.gov.uz portaliga kiring va «Kredit tarixi to‘g‘risida ma’lumotnoma» xizmatini tanlang.
2. Arizani yuboring: hujjat talab qilinmaydi, natija avtomatik tarzda shaxsiy kabinetga keladi.
3. Xizmat sahifasiga ko‘ra, portal orqali yig‘im 15 840 so‘m, ya’ni bazaviy hisoblash miqdorining (BHM) 0,036 qismi.
4. Qonunga ko‘ra, o‘zingiz haqingizdagi kredit hisobotini kredit byurosidan yiliga bir marta bepul olishingiz mumkin.
5. Hisobotda xato bo‘lsa, kreditni bergan tashkilotga va kredit byurosiga yozma murojaat qiling.

Kredit tarixi nima va unda nimalar yoziladi?

Kredit tarixi — shaxsning kredit va qarz majburiyatlari, ularni bajarishi haqidagi ma’lumotlar to‘plami. Uni kredit byurolari yuritadi. Asosiy hujjat — 2011-yil 4-oktabrdagi «Kredit axboroti almashinuvi to‘g‘risida»gi O‘RQ-301-son Qonun.

Kredit tarixida odatda quyidagilar aks etadi:

• banklar, mikromoliya tashkilotlari va lombardlardan olingan kreditlar va mikroqarzlar;
• kredit summasi, muddati va to‘lov jadvali;
• to‘lovlar o‘z vaqtida qilingani yoki kechiktirilgani;
• muddati o‘tgan qarz va uning summasi;
• kredit tarixi kimlar tomonidan qachon so‘ralgani;
• kafillik va garov bilan bog‘liq majburiyatlar.

Qonunga ko‘ra, byuro kelgan ma’lumotni keyingi ish kunidan kechiktirmay kredit tarixiga kiritadi va kredit axborotini besh yil saqlaydi. Bank kredit hisobotingizni faqat sizning roziligingiz bilan oladi, bu rozilik bir oy amal qiladi.

Kredit tarixini olish va bilish: qaysi yo‘llar bor?

Kredit tarixingizni bir necha yo‘l bilan bilishingiz mumkin. Bu xizmatni asosan «Kredit-axborot tahliliy markazi» kredit byurosi (KATM) ko‘rsatadi.

Yiliga bir marta bepul olish huquqi Qonunning 22-moddasida mustahkamlangan. my.gov.uz portali ham kredit tarixi xizmatidan yiliga bir marta bepul foydalanish mumkinligini e’lon qilgan. Bepul so‘rov qaysi kanalda ishlashini ariza berishdan oldin xizmat sahifasida tekshiring.

my.gov.uz orqali kredit tarixini olish bo‘yicha qadam-baqadam yo‘riqnoma

1. my.gov.uz portaliga OneID yoki MyID orqali kiring.
2. Qidiruv qatoriga «kredit tarixi» deb yozing va «Kredit tarixi to‘g‘risida ma’lumotnoma» xizmatini oching.
3. Ariza shaklida shaxsiy ma’lumotlaringizni tekshiring. Hujjat ilova qilish talab etilmaydi.
4. Yig‘imni to‘lang yoki bepul so‘rov huquqidan foydalaning.
5. Natija shaxsiy kabinetdagi «Harakatlar tarixi» bo‘limiga keladi, SMS orqali xabarnoma yuboriladi.
6. Faylni yuklab oling va saqlab qo‘ying: keyingi tekshiruvda solishtirish uchun kerak bo‘ladi.

Kredit tarixini tekshirish: nimalarga qarash kerak?

Hisobotni ochib ko‘rishning o‘zi kam. Uni quyidagi ro‘yxat bo‘yicha tekshiring:

• Siz olmagan kreditlar. Ro‘yxatda tanimagan bank yoki mikromoliya tashkiloti bo‘lsa, bu firibgarlik belgisi bo‘lishi mumkin. Darhol shu tashkilotga va huquqni muhofaza qiluvchi organlarga murojaat qiling.
• Yopilgan, lekin ochiq turgan kreditlar. Kreditni to‘liq to‘lagan bo‘lsangiz, holati «yopilgan» bo‘lishi kerak. Bankdan qarz yo‘qligi haqida ma’lumotnoma olib qo‘ying.
• Noto‘g‘ri kechikishlar. Vaqtida to‘lagan bo‘lsangiz-u, kechikish yozilgan bo‘lsa, to‘lov kvitansiyasi yoki bank ko‘chirmasini tayyorlang.
• Kafillik. Boshqa shaxsga kafil bo‘lgan bo‘lsangiz, uning to‘lovlari sizning kredit tarixingizga ham ta’sir qilishi mumkin.
• So‘rovlar ro‘yxati. Qisqa vaqtda ko‘p bank kredit tarixingizni so‘ragan bo‘lsa, bu ham baholashga ta’sir qilishi mumkin.

Misol: Toshkentlik dasturchi 2026-yil kuzida avtokreditga ariza berishdan oldin kredit tarixini oldi. Hisobotda uch yil oldin yopilgan iste’mol krediti hali «faol» deb turgan edi. U bankdan qarz yo‘qligi haqida ma’lumotnoma olib, kredit byurosiga murojaat qildi. Yozuv tuzatilgach, avtokredit arizasini topshirdi.

Kredit tarixini tozalash mumkinmi?

Qisqa javob: to‘g‘ri ma’lumotni o‘chirib bo‘lmaydi. «Kredit tarixini pulga tozalab beramiz» degan taklif qonunga zid va firibgarlik belgisi. Ammo tarixni yaxshilashning qonuniy yo‘llari bor.

Xato yozuvni tuzattirish. Qonunning 22-moddasiga ko‘ra, shaxs kredit byurosidan o‘zi haqidagi kredit tarixiga aniqlik kiritishni talab qilishga haqli. Amalda murojaat ikki tomonga yuboriladi: ma’lumotni bergan bankka va kredit byurosiga.

Murojaat tartibi:

1. Kredit tarixidan xato yozuvni aniqlang va hisobotning nusxasini saqlang.
2. Dalillarni yig‘ing: to‘lov kvitansiyalari, bank ko‘chirmasi, qarz yo‘qligi haqida ma’lumotnoma.
3. Ma’lumotni bergan bankka yoki tashkilotga yozma ariza bering va xatoni tuzatib, kredit byurosiga yangi ma’lumot yuborishni so‘rang.
4. Bir vaqtning o‘zida kredit byurosiga murojaat qilib, yozuvga aniqlik kiritishni talab qiling.
5. Tuzatishdan keyin yangi hisobot olib, natijani tekshiring.
6. Bank javob bermasa, Markaziy bankning murojaatlar bilan ishlash tizimiga shikoyat yuborish mumkin.

Eski yozuvlar. Qonunning 5-moddasiga ko‘ra, ijro muddatidan besh yildan ko‘p vaqt o‘tgan pul majburiyatlari kredit tarixiga kiritilmaydi. Demak, eski muammolar vaqt o‘tib tarixdan chiqib ketadi.

Yangi ijobiy tarix. Kechikishlar bo‘lgan bo‘lsa, eng ishonchli yo‘l — yangi majburiyatlarni o‘z vaqtida bajarish. Kichik kredit yoki kredit kartani muntazam, vaqtida to‘lasangiz, ijobiy tarix yig‘ila boshlaydi. Kredit karta shartlari haqida kredit karta haqiqiy narxi haqidagi maqolamizda yozganmiz.

Kredit tarixini olishga cheklov va kreditga taqiq: farqi nimada?

«Kredit tarixini olishga cheklov» va «kreditga taqiq» ko‘pincha adashtiriladi, aslida ular ikki xil xizmat.

Kredit tarixini olishga cheklov. my.gov.uz’dagi xizmat sahifasiga ko‘ra, yig‘im to‘langach, kredit tarixini so‘rashga cheklov o‘rnatiladi. Xizmat 2025-yil 1-yanvardan pullik. Cheklov qo‘ygan bo‘lsangiz, o‘zingiz kredit olmoqchi bo‘lganda uni oldindan olib tashlang, aks holda bank tarixingizni ko‘ra olmaydi.

Kreditga taqiq. 2025-yil 4-martdagi O‘RQ-1043-son Qonun bilan Qonunga 16¹-modda qo‘shildi. Unga ko‘ra, shaxs kredit byurosiga ariza berib, o‘z nomiga kredit bitimi tuzilishini taqiqlashi mumkin. Byuro uni darhol kredit bitimi tuzishi taqiqlangan shaxslar reyestriga kiritadi. Taqiqni o‘rnatish va olib tashlash ixtiyoriy. my.gov.uz portali xizmatdan foydalanish bepul ekanini ma’lum qilgan.

Kredit byurosi ma’lumotiga ko‘ra, 2026-yil 1-oktabr holatiga kreditga taqiq xizmatidan 2 841 475 kishi foydalanmoqda. Bu bir yil oldingidan 19 baravar ko‘p. 2026-yil martidan esa nomingizga kredit rasmiylashtirilganda darhol xabar beradigan «Kredit-xabarnoma» xizmati ishlamoqda.

Firibgarlar boshqa odam nomidan masofadan kredit olishga urinadi. Ularning usullari va himoyalanish yo‘llari sun’iy intellekt va firibgarlik haqidagi maqolamizda yoritilgan.

Kredit tarixi kredit olishga qanday ta’sir qiladi?

Bank kredit tarixidan uchta savolga javob qidiradi: mijoz avval qarzini qaytarganmi, hozir qancha qarzi bor va kechikishlar bo‘lganmi. Shunga qarab kredit berish-bermaslikni, stavka va summani hal qiladi.

Hozirgi qarzlaringiz ham hisobga olinadi. Markaziy bank talabiga ko‘ra, barcha kreditlar bo‘yicha oylik to‘lovlar daromadning 50 foizidan oshmasligi kerak. Bank bu ko‘rsatkichni kredit tarixidagi amaldagi kreditlar asosida hisoblaydi.

Misol: Oylik daromadi 10 000 000 so‘m bo‘lgan mijozning ikki krediti bor, ular bo‘yicha oyiga jami 3 500 000 so‘m to‘laydi. 50 foizlik chegara — 5 000 000 so‘m, shuning uchun yangi kredit bo‘yicha oylik to‘lov 1 500 000 so‘mdan oshmasligi kerak. Kreditlardan biri yopilgan-u, tarixda hali faol tursa, bank uni ham hisoblaydi va kamroq summa taklif qiladi. Shuning uchun ariza berishdan oldin tarixni tekshiring.

Tadbirkorlarga ham bu tegishli: biznes krediti berishda bank rahbar yoki ta’sischining shaxsiy kredit tarixini ham ko‘rishi mumkin. Bu haqda biznes uchun kredit haqidagi maqolamizda batafsil yozganmiz.

Ariza oldidan qisqa cheklist:

• kredit tarixini oling va barcha kreditlar sizga tegishli ekanini tekshiring;
• yopilgan kreditlar holatini tekshiring;
• kredit tarixini olishga cheklov o‘rnatgan bo‘lsangiz, uni vaqtincha olib tashlang;
• mavjud kreditlar bo‘yicha oylik to‘lovlaringizni hisoblang;
• daromadni tasdiqlovchi hujjatni tayyorlang.

Ko‘p beriladigan savollar

Kredit tarixini bepul olish mumkinmi?

Ha. «Kredit axboroti almashinuvi to‘g‘risida»gi Qonunning 22-moddasiga ko‘ra, shaxs o‘zi haqidagi kredit hisobotini kredit byurosidan yiliga bir marta bepul olishga haqli. Qo‘shimcha so‘rovlar uchun yig‘im olinadi: my.gov.uz orqali u 15 840 so‘m.

Kredit tarixini qanday tekshirish va bilish mumkin?

Eng oson yo‘li — my.gov.uz portalidagi «Kredit tarixi to‘g‘risida ma’lumotnoma» xizmati. Shuningdek, kredit byurosining shaxsiy kabineti yoki mobil ilovasidan foydalanish mumkin. Hisobotni olgach, undagi har bir kredit sizga tegishli ekanini va to‘lovlar to‘g‘ri yozilganini tekshiring.

Kredit tarixini tozalash mumkinmi?

To‘g‘ri yozilgan ma’lumotni o‘chirib bo‘lmaydi. Xato yozuvni esa ma’lumotni bergan bank va kredit byurosiga murojaat qilib tuzattirish mumkin. Ijro muddatidan besh yildan ko‘p vaqt o‘tgan majburiyatlar kredit tarixiga kiritilmaydi.

Kredit tarixini olishga cheklov nima uchun kerak?

Bu xizmat boshqalarning sizning kredit tarixingizni so‘rashini cheklaydi. Uning narxi my.gov.uz orqali 13 305,73 so‘m. Kredit olmoqchi bo‘lsangiz, cheklovni oldindan olib tashlang, aks holda bank arizani ko‘rib chiqa olmaydi.

Kreditga taqiq qo‘yilsa, kredit tarixi buziladimi?

Yo‘q. Taqiq faqat yangi kredit shartnomasini tuzishga to‘sqinlik qiladi, mavjud kreditlar va kredit tarixi o‘zgarmaydi. Taqiqni ixtiyoriy ravishda o‘rnatish va olib tashlash mumkin.

Kredit tarixi bank uchun sizning moliyaviy obro‘ingiz. Bugun my.gov.uz’dan hisobotni oling va undagi har bir kreditni tekshiring. Xato topilsa, darhol tuzattiring: keyingi kredit arizangiz shunda osonroq o‘tadi, nomingizdan esa firibgar kredit ololmaydi.