Uzum Marketda sotuvchi bo‘lish: boshlovchilar uchun qo‘llanma

Bu qo‘llanma mustaqil: marketpleys bilan hamkorlik asosida yozilmagan. Raqamlar Uzumning rasmiy sotuvchilar qo‘llanmasi va kompaniya e’lon qilgan ma’lumotlardan olingan, hisob-kitob misoli esa shartli.

Marketpleysda savdo kimga mos, kimga mos emas?

Uzum ma’lumotiga ko‘ra, 2025-yilda marketpleys orqali 34 mln buyurtma rasmiylashtirilgan, platformada 18 mingdan ortiq sotuvchi faol, ularning qariyb 90 foizi kichik va o‘rta biznes. 2 100 dan ortiq topshirish punkti 626 ta aholi punktini qamrab oladi. Auditoriya katta, ammo sotuvchilar ham ko‘p.

Marketpleys ayniqsa mos keladi:

• o‘z ishlab chiqarishi yoki to‘g‘ridan-to‘g‘ri importi bor, tannarxi raqobatchilardan past bo‘lgan sotuvchiga;
• viloyatlarga yetkazishni o‘zi tashkil qila olmaydigan kichik do‘konga;
• tovarni tez sinab ko‘rmoqchi bo‘lgan yangi brendga.

Kam mos keladi:

• narxi past, hajmi katta tovarga (masalan, arzon yostiq yoki yumshoq o‘yinchoq): Uzum talablariga ko‘ra omborga topshiriladigan tovarning chakana qiymati bir kub metrga kamida 5 mln so‘m bo‘lishi kerak;
• marjasi 20 foizdan past bo‘lgan tovarga: komissiya va reklamadan keyin foyda qolmasligi mumkin;
• sertifikatsiz yoki «nusxa» (replika) tovarga — bular taqiqlangan.

Sotuvchi bo‘lib ro‘yxatdan o‘tish: talablar va hujjatlar (YaTT/MChJ)

Uzum O‘zbekistonda ro‘yxatdan o‘tgan uch toifadagi sotuvchini qabul qiladi: tashkilotlar, yakka tartibdagi tadbirkorlar va o‘zini o‘zi band shaxslar.

O‘zini o‘zi band shaxs qanday tovar sotishi mumkinligi uning faoliyat turlari ro‘yxatiga bog‘liq. Uzum qo‘llanmasida bu bo‘yicha alohida qoida yo‘q, kompaniya soliq va huquqiy masalalarda maslahat bermaydi. Shuning uchun qayta sotish sizning faoliyat turingizga kirishini ro‘yxatdan o‘tishdan oldin buxgalter bilan tekshiring.

Bosqichlar:

1. Biznesni davlat xizmatlari portali orqali ro‘yxatdan o‘tkazing. Agar onlayn savdo daromadingizning bosh manbai bo‘lsa, Uzum asosiy OKED sifatida oziq-ovqat va nooziq-ovqat tovarlarining chakana savdosini tavsiya qiladi.
2. Istalgan bankda hisob raqami oching.
3. seller.uzum.uz da hisob yarating, hujjatlarni yuklang va ommaviy ofertani qabul qiling. Ofertaga ko‘ra Uzum komissioner, siz esa komitent bo‘lasiz — bu shartlarni diqqat bilan o‘qib chiqing.
4. Do‘kon nomini, logotipini va kontaktlarni kiriting.
5. Ishlash sxemasini tanlang: FBO — tovar Uzum omborida saqlanadi, yig‘iladi va yetkaziladi; FBS — tovar sizning omboringizda, buyurtmani o‘zingiz qadoqlab topshirasiz; DBS — yetkazishni ham o‘zingiz qilasiz.

Marketpleysdagi savdo «Elektron tijorat to‘g‘risida»gi qonun (O‘RQ-792, 2022-yil 29-sentabr) bilan tartibga solinadi: xaridorga tovar, narx va sotuvchi haqidagi ma’lumot to‘liq va to‘g‘ri berilishi shart. Uzum ro‘yxatdan o‘tgandan birinchi tushumgacha o‘rtacha 14 kun ketishini aytadi. Soliq rejimi — aylanma soliq yoki QQS — bo‘yicha qarorni buxgalter bilan qabul qiling.

Shuningdek o‘qing:

• YaTT yoki o‘zini o‘zi band qilish: qaysi biri sizga mos?

Tovar joylash: kartochka, rasm, tavsif, SEO

Kartochka — marketpleysdagi sotuvchingiz. Xaridor sizni ko‘rmaydi, faqat rasm, sarlavha va sharhlarni ko‘radi.

Sarlavha. Xaridor qanday yozsa, shunday yozing: tovar turi, brend, asosiy xususiyat, o‘lcham yoki hajm. «Super sifatli zo‘r choynak» emas, «Elektr choynak 1,7 l, zanglamaydigan po‘lat, 2200 Vt».

Rasm. Birinchi rasm — oq yoki toza fonda tovarning o‘zi. Keyingilari — o‘lchamli rasm, qo‘lda yoki ichki makonda ko‘rinishi, qadoq, kamchiliklarni oldindan tushuntiruvchi rasm. Yaxshi rasm qaytarishni kamaytiradi: xaridor nima olayotganini aniq ko‘radi.

Tavsif. Birinchi ikki qatorda asosiy foydani yozing, keyin texnik xususiyatlar ro‘yxati. O‘zbek va rus tilidagi tavsifni alohida, mashina tarjimasiga tayanmasdan tayyorlang: qidiruvda ikkala tildagi so‘rov ishlaydi. Tavsifning birinchi variantini ChatGPT yordamida yozib, so‘ng faktlarni o‘zingiz tekshiring.

Xususiyatlar va sertifikat. Kategoriyada «Sertifikatlar» maydoni majburiy bo‘lsa, sertifikat rasmi (PNG yoki JPG, PDF qabul qilinmaydi), raqami va amal qilish muddati kiritiladi. Tekshiruv 3 ish kunigacha davom etadi, muddati o‘tgan sertifikatli kartochka bloklanadi. Brend O‘zbekistonda ro‘yxatdan o‘tgan bo‘lsa, undan foydalanish huquqini tasdiqlovchi hujjat kerak bo‘lishi mumkin.

Ichki SEO. Marketpleys qidiruvi sarlavha, xususiyatlar va xaridor xatti-harakatiga qaraydi: bosish, savatga qo‘shish, sotuv, reyting. Shuning uchun birinchi sharhlarni tez yig‘ish muhim — buyurtma bilan birga qisqa minnatdorlik xati va sifatli qadoq ko‘pincha reklamadan arzon ishlaydi.

Komissiya, logistika va qaytarishlar: birlik iqtisodi misoli

Uzumda sotuvchi to‘laydigan asosiy xarajatlar:

• Komissiya — kategoriya va narx pog‘onasiga bog‘liq. Rasmiy qo‘llanmadagi misolda bir kategoriyada 4,25 mln so‘mlik tovar uchun 3 foiz, 49 000 so‘mlik tovar uchun 20 foiz komissiya ko‘rsatilgan. Komissiya avtomatik hisoblanadi, o‘z kategoriyangiz va narx pog‘onangiz bo‘yicha aniq foiz Uzum qo‘llanmasidagi kategoriyalar jadvalida keltirilgan.
• Logistika yig‘imi (2026-yil 1-iyundan): 1 litrgacha hajm — 5 250 so‘m, har qo‘shimcha litr — 250 so‘m, eng ko‘pi 50 000 so‘m. Hajm uzunlik × kenglik × balandlik (mm) ÷ 1 000 000 formulasi bilan hisoblanib, butun litrga yaxlitlanadi. Xaridor tovarni qaytarsa, logistika yig‘imi sotuvchiga qaytariladi.
• Pul yechish — har ikki haftada yoki oyda bir marta bepul, haftalik 1 foiz, har ish kuni 1,5 foiz, muddatidan oldin yechish 2,5 foiz.
• Saqlash — tovar sekin sotilsa, pullik saqlash qo‘llanadi. Joriy tarif va bepul saqlash muddatini sotuvchi kabinetida yoki Uzum qo‘llab-quvvatlash xizmatidan aniqlang, saqlash uchun yechilgan summalar «Moliya» bo‘limidagi hisobotda ko‘rinadi.

Endi bitta tovarni shartli misolda hisoblaymiz.

Sotuvchi qadoqdagi hajmi 4 litr bo‘lgan stol chirog‘ini 189 000 so‘mdan sotadi. Tovarning yakuniy tannarxi (import va bojxona bilan) 85 000 so‘m. Komissiya 15 foiz deb olindi, reklama — sotuv narxining 3 foizi («Buyurtmalar busti»). 100 buyurtmadan 5 tasi qaytariladi, ulardan 1 tasi qayta sotib bo‘lmaydigan holatda. Soliq sifatida butun sotuv narxidan 4 foizlik aylanma soliq faraz qilindi. Sizga qo‘llanadigan stavka va komissiya sxemasidagi soliq bazasini buxgalter bilan aniqlang.

Qaytarish zaxirasi qanday chiqdi: 100 buyurtmadan 95 tasi sotuv bo‘lib qoladi. Qayta sotib bo‘lmaydigan 1 dona tovar tannarxi va yetkazilishi bilan taxminan 90 000 so‘m zarar, qolgan 4 tasini qayta qadoqlash 12 000 so‘m. Jami 102 000 so‘m 95 sotuvga bo‘linsa, bir sotuvga ≈ 1 074 so‘m, yaxlitlab 1 100 so‘m.

Natija: narxning qariyb 48 foizi tovar va uni omborgacha yetkazishga, 25 foizdan ko‘prog‘i marketpleys, reklama va soliqqa ketadi, sotuvchiga 27 foiz qoladi. Komissiya 15 emas, 20 foiz bo‘lsa, foyda 41 370 so‘mga, marja 21,9 foizga tushadi.

Shuningdek o‘qing:

• Xitoydan tovar olib kelish: tartib, bojxona va xatarlar

Marketpleys ichidagi reklama va aksiyalar (Black Friday)

Uzum sotuvchi kabinetida bir nechta rag‘batlantirish vositasi bor:

2026-yilda Black Friday 27-noyabrga to‘g‘ri keladi: chegirma berishdan oldin foydani hisoblab oling. Yuqoridagi chiroqqa 20 foiz chegirma berilsa, narx 151 200 so‘m bo‘ladi. Komissiya pog‘onasi o‘zgarmagan holatda: komissiya 22 680, logistika 6 000, reklama 4 536, soliq 6 048, qolgan xarajatlar 90 600 so‘m. Natijada foyda 21 336 so‘m, marja 14,1 foiz bo‘ladi, ya’ni 20 foiz chegirma foydani 58 foizga kamaytiradi. Oldingi umumiy foydani saqlash uchun aksiya kunlarida sotuv odatdagidan kamida 2,4 barobar ko‘p bo‘lishi kerak (50 820 ÷ 21 336).

Uchta amaliy qoida:

1. Aksiyadan oldin omborda yetarli zaxira bo‘lsin — yuqori mavsumda omborga yetkazish uchun slot topish qiyinlashadi.
2. Narx tushganda komissiya pog‘onasi o‘zgarishi mumkin: qo‘llanmaga ko‘ra narx ikki va undan ko‘p pog‘onaga tushsa, komissiya yangi narx pog‘onasi bo‘yicha hisoblanadi.
3. Aksiyani yangi tovar uchun emas, sharhlari bor, sotuvi isbotlangan tovar uchun ishlating.

Boshqa marketpleyslar bilan qisqa solishtirish

O‘zbekistonda Uzum Marketdan tashqari Wildberries, Ozon va Yandex Market ham ishlaydi. Ularning O‘zbekiston sotuvchilari uchun komissiyasi, to‘lov valyutasi va boshqa shartlari o‘zgarib turadi, shuning uchun ularni har bir platformaning sotuvchilar sahifasida tekshiring.

Tanlashda quyidagi savollar bo‘yicha solishtiring:

• Auditoriya. Uzum — mahalliy, o‘zbek va rus tilli xaridor. Rossiya marketpleyslari orqali Qozog‘iston va Rossiya xaridoriga ham chiqish mumkin, lekin bu eksport hujjatlarini talab qiladi.
• Logistika. Ombor qayerda, viloyatdagi sotuvchi tovarni qanday topshiradi. Uzumda 9 ta mintaqaviy kross-dok ombor bor, ya’ni tovarni Toshkentga olib bormasdan topshirish mumkin.
• To‘lov. Pul qancha muddatda va qaysi valyutada keladi, yechish uchun qancha to‘lanadi.
• Komissiya tuzilmasi. Bir marketpleysda past komissiya, lekin qimmat logistika bo‘lishi mumkin. Har doim to‘liq birlik iqtisodini solishtiring, bitta foizni emas.

Boshlovchiga bitta platformada 2–3 oy ishlab, raqamlarni yig‘ib, keyin ikkinchisiga chiqish ma’qul.

Ko‘p beriladigan savollar

Uzum Marketda qanday sotuvchi bo‘lish mumkin?

YaTT, MChJ yoki o‘zini o‘zi band shaxs sifatida ro‘yxatdan o‘ting, bankda hisob raqami oching va seller.uzum.uz da hisob yarating. Hujjatlarni yuklab, ofertani qabul qilasiz, do‘kon ma’lumotlarini kiritasiz va FBO, FBS yoki DBS sxemasini tanlaysiz.

Uzum Marketda qanday savdo qilinadi?

Siz tovar kartochkasini yaratasiz, kerak bo‘lsa, sertifikat yuklaysiz va tovarni Uzum omboriga topshirasiz yoki o‘z omboringizdan jo‘natasiz. Xaridor buyurtma beradi, tovarni Uzum yetkazadi (DBS sxemasida — o‘zingiz), siz esa komissiya va logistika yig‘imidan keyingi summani tanlagan jadvalingiz bo‘yicha olasiz.

Uzum Marketda do‘kon ochish mumkinmi?

Ha. Sotuvchi kabinetida ro‘yxatdan o‘tgach, do‘kon sahifasi ochiladi: nom, logotip va tovarlar shu do‘kon nomi ostida ko‘rinadi. Jismoniy topshirish punktini ochish esa sotuvchi kabinetiga bog‘liq bo‘lmagan alohida masala, uning shartlarini Uzumning o‘zidan so‘rang.