Mol-mulk solig‘i: qanday hisoblanadi va qarzdorlikni qanday bilish mumkin?

Qisqasi: mol-mulk solig‘i qancha va qanday to‘lanadi?

• Formula: soliq = kadastr qiymati × stavka (× mahalliy koeffitsiyent, agar belgilangan bo‘lsa).
• Stavka 2026: kvartira va uylar (200 kv. metrgacha) 0,36%; katta uylar 0,48–0,64%; tadbirkorlik va noturar joylar 1,5% (Soliq kodeksi, 422-modda).
• Misol: kadastr qiymati 600 mln so‘mlik kvartira uchun yillik soliq 2 160 000 so‘m.
• Muddat: xabarnoma 1-martgacha keladi, to‘lov teng ikki qismda 15-aprel va 15-oktabrgacha.
• Qarzni bilish: soliq to‘lovchining shaxsiy kabineti yoki Soliq mobil ilovasi orqali.

Mol-mulk solig‘ini kim to‘laydi va nimaga solinadi?

Soliq kodeksining 418–419-moddalariga ko‘ra, O‘zbekiston hududida mulki bo‘lgan jismoniy shaxslar, jumladan chet el fuqarolari, shuningdek dehqon xo‘jaliklari mol-mulk solig‘ini to‘laydi. Soliq quyidagi mulkka solinadi:

1. uy-joylar, kvartiralar, dala hovli imoratlari;
2. tadbirkorlik va daromad olish uchun mo‘ljallangan noturar ko‘chmas mulk;
3. qurilishi tugallanmagan noturar obyektlar;
4. ko‘p kvartirali uylarga bog‘liq avtoturargohlar va boshqa imoratlar.

Avtomobil, yer va boshqa ko‘char mulk bu soliq obyektiga kirmaydi. Yer uchun alohida yer solig‘i bor.

Yuridik shaxslar mol-mulk solig‘ini alohida bob (410–417-moddalar) bo‘yicha to‘laydi. Ular soliqni o‘zi hisoblaydi va hisobotni keyingi yilning 1-martigacha topshiradi. Ko‘chmas mulkni moliyaviy ijaraga (lizingga) olgan yuridik shaxs ham bu soliqni to‘laydi.

Mol-mulk solig‘i stavkasi 2026: qaysi mulk uchun necha foiz?

Jismoniy shaxslar uchun stavkalar Soliq kodeksining 422-moddasida belgilangan. Moddaning birinchi qismi 2026-yil 1-yanvardan O‘RQ-1108-son qonun tahririda amal qiladi.

Uchta qo‘shimcha qoidani ham bilish kerak:

• Qoraqalpog‘iston Jo‘qorg‘i Kengesi, viloyatlar va Toshkent shahar kengashlari stavkaga 0,7 dan 1,3 gacha pasaytiruvchi yoki oshiruvchi koeffitsiyent qo‘llashi mumkin. Shuning uchun turli hududlarda bir xil qiymatli kvartiraning solig‘i farq qilishi mumkin.
• Davlat ro‘yxatidan o‘tkazilmagan yangi qurilgan uy-joylarga stavka mulkning shartli qiymatiga nisbatan ikki baravar qo‘llanadi. Uyni o‘z vaqtida ro‘yxatdan o‘tkazish shu ortiqcha xarajatdan qutqaradi.
• Uyingizda yashab, shu yerning o‘zida ishlab chiqarish yoki xizmat ko‘rsatish bilan shug‘ullansangiz, soliq turar joy stavkasida (0,36–0,64%) to‘lanadi.

Yuridik shaxslar uchun 415-moddaga ko‘ra stavka 1,5 foiz, qurilishi normativ muddatda tugallanmagan obyektlar uchun 3 foiz. Umumiy foydalanishdagi temir yo‘llar, magistral quvurlar, aloqa va elektr uzatish liniyalari hamda konservatsiya qilingan obyektlar uchun 2026-yil 1-yanvardan 0,7 foiz.

Mol-mulk solig‘i qanday hisoblanadi?

Soliq bazasi — kadastr qiymati. Uni ko‘chmas mulkka huquqlarni ro‘yxatdan o‘tkazuvchi organ belgilaydi (420-modda). Turar joy uchun baza 42 mln so‘mdan kam bo‘lmaydi.

Mulkning bahosi bo‘lmasa, shartli qiymat olinadi. Toshkent, Nukus va viloyat markazlarida bu 42 mln so‘mning besh baravari (210 mln so‘m), boshqa shahar va qishloqlarda ikki baravari (84 mln so‘m).

Soliq 1-yanvar holatidagi baza va stavka bo‘yicha hisoblanadi. Bir kishining bir nechta mulki bo‘lsa, har biri alohida hisoblanadi.

Misol 1. Toshkentdagi 70 kv. metrlik kvartira. Kadastr qiymati 600 mln so‘m (shartli).

Agar mahalliy kengash 1,2 koeffitsiyent belgilagan bo‘lsa, yillik soliq 2 592 000 so‘m bo‘ladi. Koeffitsiyentni soliq xabarnomasidan yoki hududiy soliq organidan bilib oling.

Misol 2. Xuddi shu kvartira, egasi pensioner. Imtiyoz 60 kv. metr doirasida beriladi, demak soliq faqat qolgan 10 kv. metrga to‘g‘ri keladigan qismga hisoblanadi: 600 000 000 × 10 / 70 × 0,36% ≈ 308 571 so‘m. Imtiyozni qo‘llash tartibini hududiy soliq organidan tasdiqlatib oling.

Misol 3. Samarqanddagi 250 kv. metrlik hovli uy. Kadastr qiymati 1,2 mlrd so‘m, stavka 0,48%: 1 200 000 000 × 0,48% = 5 760 000 so‘m.

Misol 4. Do‘kon uchun ijaraga berilgan 50 kv. metrlik noturar joy. Kadastr qiymati 400 mln so‘m, stavka 1,5%: 400 000 000 × 1,5% = 6 000 000 so‘m. Bu joy turar joy bo‘lganida soliq 1,44 mln so‘m bo‘lardi. Shu sababli ijara daromadini hisoblashda mol-mulk solig‘ini ham xarajatga qo‘shing.

Mol-mulk solig‘i imtiyozlari kimlarga beriladi?

Soliq kodeksining 421-moddasi imtiyozlarni uch guruhga ajratadi.

To‘liq ozod qilinadi:

• «O‘zbekiston Qahramoni», Sovet Ittifoqi Qahramoni, Mehnat Qahramoni unvoniga sazovor bo‘lgan va uchala darajadagi Shuhrat ordeni bilan taqdirlanganlar;
• urush nogironlari va qatnashchilari hamda ularga tenglashtirilgan shaxslar;
• xizmat vazifasini bajarishda halok bo‘lgan harbiy xizmatchilar, ichki ishlar organlari va Milliy gvardiya xodimlarining ota-onasi va beva turmush o‘rtog‘i;
• yetim bolalar va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalar (davlat ajratgan uy-joy uchun 23 yoshga to‘lgunga qadar).

60 kv. metr doirasida ozod qilinadi:

• o‘n va undan ortiq bolasi bor ota-onalardan biri;
• pensionerlar;
• I va II guruh nogironligi bo‘lgan shaxslar.

Qayta tiklanuvchi energiya uchun yengillik. Uyiga umumiy quvvati 1 kVtdan ortiq quyosh paneli yoki boshqa qayta tiklanuvchi energiya qurilmasi o‘rnatgan shaxsga yengillik beriladi. Uning solig‘i 3 yil davomida 2 BHMdan (2026-yil 1-sentabrdan 880 000 so‘m) oshmaydigan summaga kamaytiriladi. Panellar quvvatining kamida 25 foiziga teng energiya to‘plash tizimi bo‘lsa, bu muddat 10 yil. Panel o‘rnatish iqtisodiyoti haqida quyosh paneli qanday qoplanadi maqolasida yozganmiz.

Bir nechta uyingiz bo‘lsa, imtiyoz faqat siz tanlagan bitta turar joyga qo‘llanadi (qayta tiklanuvchi energiya bo‘yicha yengillikdan tashqari). Eng muhimi: imtiyoz avtomatik berilmaydi. Hujjatlarni mulk joylashgan hududdagi soliq organiga o‘zingiz topshirasiz.

Imtiyoz uchun kerakli hujjatlar:

• pasport yoki ID karta;
• pensiya guvohnomasi yoki tibbiy-mehnat ekspert komissiyasining ma’lumotnomasi;
• ko‘p bolali ota-onalar uchun mahalla fuqarolar yig‘inining bolalar borligini tasdiqlovchi ma’lumotnomasi;
• unvon, orden yoki imtiyoz huquqini tasdiqlovchi guvohnoma.

Mol-mulk solig‘i qarzdorligini qanday aniqlash mumkin?

Soliq kodeksining 423-moddasiga ko‘ra, to‘lov xabarnomasi har yili 1-martdan kechiktirmay yetkaziladi. Uni sizga qo‘lma-qo‘l imzo bilan berishadi yoki shaxsiy kabinetga, SMS orqali telefoningizga yoki soliq organlarining mobil ilovasiga yuborishadi. Soliq bank, elektron to‘lov tizimlari, shaxsiy kabinet yoki Soliq mobil ilovasi orqali to‘lanishi mumkin.

Qarzdorlikni tekshirish bo‘yicha qadamlar:

1. Soliq to‘lovchining shaxsiy kabinetiga (my.soliq.uz) yoki Soliq mobil ilovasiga kiring.
2. «Mol-mulk solig‘i» yoki «Shaxsiy hisobvaraq» bo‘limini oching.
3. Hisoblangan summa, to‘langan summa, qarz va penya qatorlarini ko‘ring.
4. Mulk ma’lumotlarini tekshiring: manzil, maydon va kadastr qiymati to‘g‘rimi?
5. Qarz bo‘lsa, shu yerning o‘zida yoki bank ilovasi orqali to‘lang va to‘lov tushganini ikki-uch kundan keyin qayta tekshiring.

Shaxsiy kabinet va ilovadagi bo‘lim nomlari yangilanib turadi, shuning uchun mo‘ljal sifatida «mol-mulk solig‘i» va «qarzdorlik» so‘zlariga qarang.

Xato topilsa nima qilish kerak? Agar maydon yoki kadastr qiymati noto‘g‘ri bo‘lsa, avval kadastr organida ma’lumotni tuzattiring, keyin soliq organiga qayta hisob-kitob uchun murojaat qiling. Mulk sotilgan bo‘lsa, eski egasi soliqni mulk huquqi yo‘qolgan oyning boshigacha, yangi egasi esa huquq paydo bo‘lgan oydan boshlab to‘laydi (423-modda). Mulk buzilgan yoki vayron bo‘lgan bo‘lsa, tasdiqlovchi hujjat asosida soliq shu oydan to‘xtatiladi.

Kechiktirish oqibati. Kodeksning 110-moddasiga ko‘ra, to‘lov muddati o‘tgan har bir kalendar kun uchun penya hisoblanadi.

Qarzdorlar soni kam emas. Soliq qo‘mitasining 2026-yil 22-iyul holatidagi ma’lumotiga ko‘ra, 183 mingdan ortiq tashkilotning 885 mingga yaqin xodimi mol-mulk va yer solig‘idan jami 498,7 mlrd so‘m qarzdor bo‘lgan, shundan mol-mulk solig‘i bo‘yicha 215,9 mlrd so‘m. Soliq qo‘mitasi fuqarolarga majburiyatlarini muntazam tekshirib borishni va qarzni tez yopishni tavsiya qilmoqda.

Yuridik shaxslar mol-mulk solig‘ini qanday to‘laydi?

Yuridik shaxs soliqni o‘zi hisoblaydi (417-modda). Joriy yil uchun taxminiy soliq summasi to‘g‘risidagi ma’lumotnomani 20-yanvargacha, yangi tashkil etilganlar esa ro‘yxatdan o‘tgan kundan 30 kun ichida topshiradi. Yil davomida bo‘nak to‘lovlari qilinadi:

Misol: MChJ ofis binosining o‘rtacha yillik qoldiq qiymati 5 mlrd so‘m. Yillik soliq 5 000 000 000 × 1,5% = 75 000 000 so‘m. Korxona aylanma soliq to‘lovchi bo‘lsa, har chorakda 18 750 000 so‘m bo‘nak to‘laydi. Yillik hisobot keyingi yilning 1-martigacha topshiriladi.

Kichik biznes uchun boshqa soliqlar stavkalari soliq stavkalari 2026 maqolasida jamlangan. Kvartirani kreditga olayotgan bo‘lsangiz, yillik mol-mulk solig‘ini ham uy xarajatlariga qo‘shing. Bu haqda ipotekaning haqiqiy narxi maqolasida batafsil yozganmiz.

Ko‘p beriladigan savollar

Mol-mulk solig‘i qancha?

Kvartira va 200 kv. metrgacha bo‘lgan uylar uchun yillik soliq kadastr qiymatining 0,36 foizi. Masalan, 600 mln so‘mlik kvartira uchun yiliga 2 160 000 so‘m. Katta uylar uchun stavka 0,48–0,64 foiz, tadbirkorlikda ishlatiladigan joylar uchun 1,5 foiz. Mahalliy kengash stavkaga 0,7–1,3 koeffitsiyent qo‘llashi mumkin.

Mol-mulk solig‘ini qanday hisoblash mumkin?

Kadastr qiymatini stavkaga ko‘paytiring. Kadastr qiymati soliq xabarnomasida va kadastr hujjatlarida ko‘rsatiladi. Imtiyozingiz bo‘lsa, uni ham hisobga oling: masalan, pensioner 60 kv. metr doirasida soliq to‘lamaydi.

Mol-mulk solig‘i qarzdorligini qanday aniqlash mumkin?

Soliq to‘lovchining shaxsiy kabinetiga (my.soliq.uz) yoki Soliq mobil ilovasiga kiring va mol-mulk solig‘i bo‘yicha shaxsiy hisobvaraqni oching. U yerda hisoblangan summa, to‘lovlar, qarz va penya ko‘rinadi. Ma’lumot noto‘g‘ri bo‘lsa, hududiy soliq organiga murojaat qiling.

Mol-mulk solig‘i qachon to‘lanadi?

Xabarnoma har yili 1-martgacha keladi. Soliq teng ikki qismda: birinchi yarmi 15-aprelgacha, ikkinchi yarmi 15-oktabrgacha to‘lanadi. Kechiktirilgan har bir kun uchun penya hisoblanadi.

Mol-mulk solig‘i imtiyozlari kimlarga beriladi?

Qahramonlar, urush nogironlari va qatnashchilari, yetim bolalar va boshqa ayrim toifalar to‘liq ozod qilinadi. Pensionerlar, I va II guruh nogironligi bo‘lgan shaxslar va o‘n va undan ortiq bolali ota-onalar 60 kv. metr doirasida soliq to‘lamaydi. Imtiyoz uchun hujjatlarni soliq organiga o‘zingiz topshirasiz.

Mol-mulk solig‘i katta summa bo‘lmasa ham, uning qarzi yillar davomida penya bilan o‘sib boradi. Xabarnomani har yili mart oyida tekshirsangiz, bu xarajat oldindan ma’lum bo‘ladi. Shu hafta my.soliq.uz’ga kiring va mulkingiz bo‘yicha qarz, maydon va kadastr qiymatini tekshiring.