Eng kam ish haqi 2026: miqdori, BHM va ish beruvchiga ta’siri

Birinchisi to‘liq oy ishlagan xodimga to‘lanadigan eng past oylik, ikkinchisi esa jarima, boj va ayrim soliqlar hisoblanadigan «o‘lchov birligi».

Sahifa yangi farmon chiqqanda yangilab boriladi. Oxirgi tekshiruv: 2026-yil 23-oktabr.

Eng kam ish haqi (MHTEKM) va BHM: farqi nimada?

Kundalik nutqda «eng kam ish haqi» deyiladi, qonunda esa bu ko‘rsatkichning rasmiy nomi — mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdori (MHTEKM, ruscha «МРОТ»). Ilgari bitta «eng kam ish haqi» ham oylik, ham jarima va bojlar uchun asos bo‘lgan. 2019-yildan boshlab bu vazifalar ikkiga bo‘lindi: ish haqi uchun MHTEKM, to‘lovlar va sanksiyalar uchun BHM (ruscha «БРВ»).

Uchinchi raqam ham bor — pensiyani hisoblashning bazaviy miqdori, uni BHM bilan adashtirmang. PF-115 Farmoniga ko‘ra u 2026-yil 1-iyuldan 504 000 so‘m bo‘lib, faqat pensiya va nafaqa hisob-kitobida ishlatiladi.

Mehnat kodeksining 245-moddasi asosiy qoidani belgilaydi: oylik ish vaqti normasini to‘liq ishlagan va vazifasini bajargan xodimning oylik ish haqi MHTEKMdan kam bo‘lishi mumkin emas. Mukofotlar, ish vaqtidan tashqari ish, tungi ish va bayram kunlaridagi ish uchun qo‘shimcha to‘lovlar bu minimumga qo‘shib hisoblanmaydi. Ya’ni oklad o‘zi kamida 1 360 000 so‘m bo‘lishi kerak, ustamalar esa undan tashqari.

Eng kam ish haqi 2026: miqdorlar va oshish tarixi

Quyidagi jadval lex.uz’dagi farmon matnlari, gov.uz va buxgalteriya nashrlaridagi ma’lumotlar asosida tuzildi.

Oxirgi oshishda MHTEKM 89 000 so‘mga, ya’ni 7,0 foizga ko‘tarildi (1 360 000 / 1 271 000 = 1,070). BHM 28 000 so‘mga, taxminan 6,8 foizga oshdi. To‘rt yil ichida, 2022-yil iyunidan beri, eng kam ish haqi 920 000 so‘mdan 1 360 000 so‘mgacha — 47,8 foizga o‘sgan.

Taqqoslash uchun: Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotiga ko‘ra, 2026-yil yanvar–iyun oylarida o‘rtacha oylik nominal ish haqi 7 091 100 so‘m bo‘lgan (dastlabki ma’lumot). Bu eng kam miqdordan qariyb 5,2 baravar ko‘p. Demak, MHTEKM ko‘pchilik kompaniyalar uchun real oylik emas, balki huquqiy pastki chegara.

PF-115 Farmoni shuningdek:

• 2026-yil 1-iyuldan pensiya va nafaqalarni 7 foizga oshirdi (yoshga doir eng kam pensiya — 983 000 so‘m),
• 2026-yil 1-sentabrdan byudjet tashkilotlari xodimlarining ish haqini va stipendiyalarni 7 foizga oshirdi.

Xususiy kompaniyalar xodimlarining oyligi farmon bilan avtomatik oshmaydi. Majburiy talab bitta: hech kimning to‘liq oy uchun okladi 1 360 000 so‘mdan past bo‘lmasligi kerak.

Shuningdek o‘qing:

• Ish haqi hisoblash: formula, soliqlar va namunaviy jadval

Nafaqa, jarima, boj, aliment: nimalar MHTEKM yoki BHMga bog‘langan?

MHTEKMga bog‘langanlar:

• Ish haqining quyi chegarasi. To‘liq oy ishlagan xodimning okladi (Mehnat kodeksi, 245-modda). Soatbay ishlaydiganlar uchun eng kam soatlik stavka ham MHTEKMdan kelib chiqib hisoblanadi.
• O‘rtacha ish haqi. Ta’til puli yoki ishdan bo‘shatish nafaqasi uchun hisoblangan o‘rtacha oylik ish haqi to‘liq ishlagan xodimda MHTEKMdan kam chiqmasligi kerak (257-modda).
• Aliment. Oila kodeksining 99-moddasiga ko‘ra voyaga yetmagan har bir bola uchun undiriladigan aliment MHTEKMning 26,5 foizidan kam bo‘lmasligi kerak. Hozir bu 1 360 000 × 0,265 = 360 400 so‘m (avval 336 815 so‘m edi). Mehnatga layoqatli voyaga yetgan farzanddan ota-ona uchun undiriladigan aliment MHTEKMning kamida 11,75 foizi — 159 800 so‘m (110-modda). Qat’iy summada belgilangan aliment MHTEKM oshganda indeksatsiya qilinadi.

BHMga bog‘langanlar:

• Ma’muriy jarimalar. Masalan, Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning 49-moddasiga ko‘ra mansabdor shaxs mehnat qonunchiligini buzsa, BHMning 5 baravaridan 10 baravarigacha jarima solinadi. 2026-yil sentabridan bu 2 200 000 – 4 400 000 so‘m. Bir yil ichida takrorlansa — 10–15 BHM, ya’ni 4 400 000 – 6 600 000 so‘m.
• Davlat boji va yig‘imlar. Ko‘pchilik bojlar BHMga karrali qilib belgilangan, shu sababli BHM oshgan kundan boshlab ular ham qimmatlashadi.
• Yakka tartibdagi tadbirkorning ijtimoiy solig‘i. Soliq kodeksining 408-moddasiga ko‘ra YaTT ijtimoiy soliqni oyiga kamida 1 BHM miqdorida to‘laydi: endi oyiga 440 000 so‘m (avval 412 000 so‘m). Yiliga farq — 28 000 × 12 = 336 000 so‘m.
• Turli chegaralar va imtiyozlar. Ayrim soliq imtiyozlari, sovg‘a va moddiy yordam limitlari, litsenziya yig‘imlari ham BHMda ifodalanadi. Aniq miqdorni har bir holat uchun tegishli hujjatdan tekshirish kerak.

Amaliy qoida: agar hujjatda «BHMning N baravari» deb yozilgan bo‘lsa, to‘lov kuni amal qilayotgan BHMni oling. Istisno — 1-sentabrdan oldin solingan, lekin keyin to‘lanayotgan jarima: unda qaysi BHM qo‘llanishini qaror matnidan ko‘ring.

Ish beruvchi uchun ta’sir: ish haqi fondini qayta hisoblash

MHTEKM oshganda uch narsani tekshiring.

1. Kimning okladi yangi minimumdan past. Shtat jadvalida 1 360 000 so‘mdan kam bo‘lgan barcha to‘liq stavkalarni ajrating: ularni 1-sentabrdan ko‘tarish shart. Yarim stavkada ishlaydiganlar uchun ham minimum mutanosib hisoblanadi: 0,5 stavka — kamida 680 000 so‘m.
2. Shartnoma va buyruqlar. Okladi o‘zgargan har bir xodim bilan mehnat shartnomasiga qo‘shimcha kelishuv tuzing va o‘zgarishni «Yagona milliy mehnat tizimi» (YaMMT)da aks ettiring.
3. Soliqlar bilan birga umumiy xarajat. Ish beruvchi oylikdan tashqari 12 foiz ijtimoiy soliq to‘laydi. Shuning uchun oklad har 1 so‘mga oshganda kompaniya xarajati 1,12 so‘mga ko‘payadi.

Hisob-kitob misoli. Kichik tikuvchilik sexida 10 nafar yordamchi ishchi eng kam ish haqi oladi.

Oylik farq: 15 232 000 − 14 235 200 = 996 800 so‘m. Sentabr–dekabr, to‘rt oy uchun: 996 800 × 4 = 3 987 200 so‘m qo‘shimcha xarajat. Bu summani yil boshida tuzilgan byudjetda ko‘zda tutmagan bo‘lsangiz, uni hozir aniqlang.

Xodimning qo‘liga tegadigan summa ham o‘zgaradi: 1 360 000 so‘mdan 12 foiz daromad solig‘i (163 200 so‘m) ushlanadi, natijada 1 196 800 so‘m qoladi.

Tez-tez uchraydigan xato. Ba’zi ish beruvchilar okladni minimumdan past qoldirib, farqni «mukofot» deb to‘laydi. Mehnat kodeksi bo‘yicha mukofot va ustamalar minimumga kirmaydi, shuning uchun tekshiruvda bu qoidabuzarlik deb topiladi.

Yuqori oylikdagi xodimlar. Ularning okladi qonun bo‘yicha oshmaydi. Lekin MHTEKM va inflyatsiya o‘sganda pastki va o‘rta pog‘onalar orasidagi farq qisqaradi. Ish haqi tizimini (grade yoki razryad) yiliga bir marta qayta ko‘rib chiqish shu nomutanosiblikning oldini oladi.

Yangi farmon chiqqanda HR va buxgalter uchun qisqa cheklist:

1. Farmon matnini lex.uz’dan oching va kuchga kirish sanasini yozib oling: MHTEKM, BHM va pensiya bazasi turli sanalardan o‘zgarishi mumkin (2026-yilda pensiya — 1-iyuldan, qolganlari — 1-sentabrdan).
2. Shtat jadvalidan yangi minimumdan past stavkalarni ajrating, yarim va chorak stavkalarni ham mutanosib tekshiring.
3. Qo‘shimcha kelishuvlarni tayyorlang, okladni oshirish buyrug‘ini chiqaring va YaMMTda o‘zgartirishni kiriting.
4. Buxgalteriya dasturidagi doimiy qiymatlarni yangilang: MHTEKM, BHM, aliment ushlanmasi summalari.
5. Shartnomalar va ichki hujjatlarda «BHMning N baravari» deb belgilangan jarima, mukofot yoki limitlar bo‘lsa, ularni qayta hisoblang.
6. Ish haqi fondi va ijtimoiy soliq bo‘yicha yil oxirigacha bo‘lgan prognozni yangilang.

Bu ishlarni yangi miqdorlar amal qila boshlashidan oldin tugatish ma’qul. 2026-yilda sentabr oyining ish haqi allaqachon yangi minimum bo‘yicha hisoblanishi kerak edi: agar sentabr yoki oktabr oyligi eski miqdorda hisoblangan bo‘lsa, farqni qayta hisoblang.

Shuningdek o‘qing:

• Soliq stavkalari 2026 va 2027-yilda kutilayotgan o‘zgarishlar

Keyingi oshish qachon kutiladi?

2026-yil 23-oktabr holatiga ko‘ra 2027-yil uchun MHTEKM yoki BHMning yangi miqdori haqida rasmiy qaror e’lon qilinmagan. Biz lex.uz va gov.uz’da bunday hujjat topmadik.

So‘nggi yillardagi amaliyot:

• 2024-yildan beri oshish yiliga bir marta bo‘lmoqda (2023-yilda ikki marta — may va dekabrda),
• sana har yili har xil: 2023-yil dekabr, 2024-yil oktabr, 2025-yil avgust, 2026-yil sentabr,
• farmon yangi miqdorlar amal qila boshlashidan ikki haftadan 2,5 oygacha oldin imzolanmoqda (PF-196 — 17-noyabrda imzolanib, miqdorlar 1-dekabrdan, PF-115 — 23-iyunda imzolanib, MHTEKM va BHM 1-sentabrdan).

Shuning uchun 2027-yil byudjetini rejalashtirayotgan ish beruvchi aniq sanani oldindan bila olmaydi, lekin ish haqi fondida ehtiyot zaxirasi qoldirishi mumkin. Ssenariy sifatida oxirgi oshish darajasini — 7 foizni — olsa bo‘ladi, ammo bu navbatdagi o‘sish ham shunday bo‘ladi degani emas.

Yangi farmon chiqqanda shu sahifadagi jadval va misollar yangilanadi.

Shuningdek o‘qing:

• Mehnat shartnomasi va ishga olish tartibi: namuna bilan

Ko‘p beriladigan savollar

Eng kam ish haqi 2026-yilda qancha?

2026-yil 1-sentabrdan mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdori oyiga 1 360 000 so‘m (PF-115 Farmoni). 2026-yil 1-yanvardan 31-avgustgacha 1 271 000 so‘m amal qilgan. Bu summa to‘liq oy ishlagan xodimning okladi uchun quyi chegara. Daromad solig‘i ushlangach, xodim qo‘liga 1 196 800 so‘m oladi.

Bazaviy hisoblash miqdori qancha?

2026-yil 1-sentabrdan BHM 440 000 so‘m, undan oldin 412 000 so‘m bo‘lgan. BHM ish haqi emas: u jarimalar, davlat boji, yig‘imlar va YaTT ijtimoiy solig‘ini hisoblash uchun ishlatiladi. Pensiya hisoblanadigan bazaviy miqdor alohida — 504 000 so‘m (2026-yil 1-iyuldan).

Ish haqi qachon oshadi?

Byudjet tashkilotlari xodimlarining ish haqi 2026-yil 1-sentabrdan 7 foizga oshirilgan. Xususiy sektorda oylikni ish beruvchi belgilaydi, qonun esa faqat eng kam miqdorni talab qiladi. 2027-yilgi navbatdagi oshish sanasi va miqdori 2026-yil 23-oktabr holatiga ko‘ra rasman e’lon qilinmagan.