Soliq, moliya, kadrlar, marketing va boshqaruv bo‘yicha amaliy qo‘llanmalar: namunalar, hisob-kitoblar va bosqichma-bosqich yo‘riqlar.
29–30-oktabrda Anqarada Turkiy davlatlar tashkilotining (TDT) 13-sammiti o‘tadi. Unda raislik Ozarbayjondan Turkiyaga o‘tadi, Anqara deklaratsiyasi qabul qilinishi kutilmoqda. O‘zbekiston uchun sammit iqtisodiy ahamiyatga ham ega: unda Turkiya bilan imtiyozli savdoni kengaytiruvchi hujjat imzolanishi mumkin. Turkiy bozorlar o‘zbek tadbirkori uchun qanchalik katta va sammitdan nima kutilmoqda?
Xitoyda sun’iy intellekt va yarimo‘tkazgich kompaniyalari aksiyalari to‘rt oyga yetmay qariyb 40 foiz arzonlashdi. Shanxaydagi STAR50 indeksining qulashi taxminan 480 milliard dollarlik bozor qiymatini yo‘qqa chiqardi. Bozor ishtirokchilari buni «SI pufagining yorilishi» deb atay boshladi. Bu atama qanchalik to‘g‘ri va pasayish jahon bozorlariga qanday ta’sir qilishi mumkin?
Claude modellarini yaratuvchi Anthropic 26-oktabr kuni AQSh Qimmatli qog‘ozlar va birjalar komissiyasiga (SEC) S-1 hujjatini topshirdi. Kompaniya aksiyalari Nasdaq birjasida «ANT» belgisi bilan savdoga chiqishi rejalashtirilgan. Hujjat Anthropic moliyasini birinchi marta to‘liq ochib berdi. Unda qanday raqamlar bor va ular SI bozori haqida nima deydi?
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay ishga tushdi: 27-oktabrdan o‘zbek banklari chiqargan Visa va Mastercard kartalarini iPhone’dagi Apple Wallet va Android’dagi Google Wallet ilovasiga qo‘shish mumkin. Bu xizmatlar nima uchun kerak, mahalliy to‘lov tizimlaridan nimasi bilan farq qiladi va xalqaro platformalarda pul topishga qanday ta’sir qiladi?
Afg‘oniston O‘zbekistonning eng tez o‘sayotgan savdo hamkorlaridan biriga aylandi: 2026-yilning yanvar–avgust oylarida savdo hajmi 1,42 milliard dollarga yetib, 40,9 foizga o‘sdi. O‘zbekiston bu bozorning asosiy ta’minotchilaridan biriga aylanib, energetika, logistika va tranzit loyihalarini ham ilgari surmoqda. Afg‘on iqtisodiyoti qanday holatda va o‘zbek biznesi nimaga pul tikmoqda?
AQSh Davlat kotibi Marko Rubioning 19-oktabrdagi Samarqand tashrifi chog‘ida O‘zbekiston va Amerika kompaniyalari qariyb 12 milliard dollarlik 54 ta kelishuv va istiqbolli tashabbusdan iborat to‘plamni e’lon qildi. Ular temir yo‘l, minerallar, moliya, aviatsiya va raqamli texnologiyalarni qamrab oladi, ammo qaysi qismi aniq shartnoma, qaysi qismi niyat ekani oshkor qilinmagan.
Ish joyida motivatsiya xodimni vazifani o‘z xohishi bilan, sifatli va oxirigacha bajarishga undaydigan sabablar yig‘indisidir. Motivatsiya turlari ikki asosiy juftlikka bo‘linadi: ichki va tashqi, moddiy va nomoddiy. Quyida ularning farqi, tadqiqotlar nima deyishi, rahbar ertadan qo‘llay oladigan 7 usul va 10 kishilik jamoa uchun bir sahifalik tayyor reja berilgan.
KPI tizimi har bir xodim va bo‘lim uchun 3–5 ta asosiy natija ko‘rsatkichini belgilab, ularni har oy o‘lchash va mukofotni shu natijaga bog‘lash usulidir. To‘g‘ri tuzilgan KPI xodimga nima kutilayotganini, rahbarga esa kim qancha natija berayotganini ko‘rsatadi. Quyida lavozimlar bo‘yicha namunalar, so‘mda hisoblangan bonus formulasi va nusxa olsa bo‘ladigan KPI kartasi berilgan.
SWOT tahlili nima degan savolga qisqa javob shunday: bu kompaniyaning ichki kuchli va zaif tomonlarini hamda tashqi imkoniyat va xavflarini bitta 2×2 jadvalga yig‘ish usuli. Undan maqsad chiroyli jadval emas, keyingi chorakda nima qilishni tanlash. Quyida tahlilni jamoa bilan qanday o‘tkazish, to‘liq namuna va nusxa olsa bo‘ladigan shablon bor.
Ish haqi hisoblashda avval yalpi summa topiladi (oklad, ishlangan vaqt yoki bajarilgan ish bo‘yicha, ustama va mukofotlar bilan), keyin undan 12 foiz daromad solig‘i ushlanadi. Ish beruvchi esa ustiga yana 12 foiz ijtimoiy soliq to‘laydi. Shunday qilib, 10 000 000 so‘mlik yalpi oylikda xodimning qo‘liga 8 800 000 so‘m tegadi, kompaniyaga esa bu oylik 11 200 000 so‘mga tushadi.
2026-yilda O‘zbekistonda asosiy soliq stavkalari o‘zgarmadi: QQS 12 foiz, foyda solig‘i 15 foiz, jismoniy shaxslar daromad solig‘i 12 foiz, ijtimoiy soliq 12 foiz, aylanma soliq 4 foiz.
Davlat xaridlarida qatnashish uchun tadbirkorga YaTT yoki yuridik shaxs maqomi, elektron raqamli imzo (ERI) va elektron savdo maydonchasidagi shaxsiy kabinet kerak. Xarid e’lonlari Davlat xaridlari maxsus axborot portalida chiqadi, takliflar esa operator maydonchalari orqali elektron topshiriladi.
