Pensiya hisoblash 2026: pensiya yoshi, staj va pensiyaga chiqish tartibi

Qisqasi: pensiya qanday hisoblanadi?

1. Yosh va stajni tekshiring: erkaklar 60 yoshda va 25 yil staj bilan, ayollar 55 yoshda va 20 yil staj bilan to‘liq pensiyaga chiqadi.
2. O‘rtacha ish haqini toping: oxirgi 10 yil ichidagi eng yuqori daromadli ketma-ket 60 oyning ish haqi yig‘indisi 60 ga bo‘linadi. Hisobga olinadigan summa oyiga 6 048 000 so‘mdan oshmaydi.
3. Foizni hisoblang: 55 foiz va ortiqcha har bir yil uchun 1 foiz.
4. Natijani eng kam pensiya bilan solishtiring: to‘liq stajda pensiya 983 000 so‘mdan kam bo‘lmaydi.

Masalan, 30 yil stajli va o‘rtacha 5 000 000 so‘m maosh olgan erkakning pensiyasi: 5 000 000 × 60% = 3 000 000 so‘m.

Pensiya yoshi va talab qilinadigan staj qancha?

Asosiy qoidalar «Fuqarolarning davlat pensiya ta’minoti to‘g‘risida»gi Qonunda belgilangan. 7-moddaga ko‘ra yoshga doir pensiya, ya’ni yoshi yetgani uchun beriladigan oddiy pensiya quyidagi shartlarda tayinlanadi.

Ayrim fuqarolar imtiyozli shartlar bilan pensiyaga oldinroq chiqishi mumkin. Bular og‘ir va zararli ishlarda band bo‘lganlar, bolalikdan nogironligi bo‘lgan farzandlarning onalari va Qonunda sanab o‘tilgan boshqa toifalar.

Muddatidan oldin pensiyaga chiqish mumkinmi?

Ha, ayrim hollarda. Davlat xizmatlari portalidagi tushuntirishga ko‘ra, ishsiz qolgan fuqaro umumiy muddatdan ikki yil oldin pensiyaga chiqishi mumkin. Buning sharti: u ishlar hajmi qisqargani yoki korxona tugatilgani sababli ishdan bo‘shatilgan va ishsiz deb e’tirof etilgan bo‘lishi kerak.

Bunday holatda erkaklar 58 yoshda (kamida 25 yil staj bilan), ayollar 53 yoshda (kamida 20 yil staj bilan) pensiyaga chiqadi. Avval bandlikka ko‘maklashish markazida ishsiz sifatida ro‘yxatdan o‘ting.

Sug‘urta staji nima va stajga nimalar kiradi?

Qonunda «ish staji» atamasi ishlatiladi. Amalda bu sug‘urta staji: ish haqidan ijtimoiy soliq to‘langan va ma’lumoti Pensiya jamg‘armasiga tushgan davrlar.

Pensiya jamg‘armasi tushuntirishiga ko‘ra, 2019-yildan keyingi mehnat, agar ish haqi olingan bo‘lsa, stajga kiradi. YaTT va o‘zini o‘zi band shaxs sifatida ishlagan yillar esa belgilangan ijtimoiy to‘lov to‘langandagina hisobga olinadi.

Qonunning 37-moddasiga ko‘ra ish stajiga quyidagi davrlar ham kiradi:

• harbiy xizmat;
• oliy va boshqa ta’lim muassasalarida kunduzgi ta’lim, shu jumladan chet eldagi ta’lim;
• bola 3 yoshga to‘lgunga qadar uni parvarishlash ta’tili, jami ko‘pi bilan 6 yil;
• I guruh nogironligi bo‘lgan shaxsni, nogironligi bo‘lgan bolani yoki parvarishga muhtoj keksani parvarishlash davri.

Bir shartni unutmang: o‘qish va bola parvarishi yillari umumiy ish stajingiz kamida 7 yil bo‘lgandagina qo‘shiladi. Yoshga doir pensiya tayinlangandan keyin ishlashda davom etsangiz, bu yillar pensiyani qayta hisoblash uchun stajga qo‘shilmaydi.

Rasmiy maosh pensiyaga bevosita ta’sir qiladi. Pensiya jamg‘armasi ma’lumotiga ko‘ra, to‘liq bo‘lmagan staj bilan pensiyaga chiqqanlar ulushi 2010-yildagi 6 foizdan 2025-yilda 61 foizga yetgan. Asosiy sabablar — norasmiy bandlik, ish haqining bir qismini rasmiylashtirmaslik va ijtimoiy soliq to‘lanmagan davrlar.

Mehnat bozorini rasmiylashtirish bo‘yicha davlat choralari shu bo‘shliqni qisqartirishga qaratilgan. Ish beruvchi ijtimoiy soliqni qanday hisoblashini ish haqi hisoblash bo‘yicha maqolamizdan ko‘ring.

Pensiya formulasi va hisob-kitob misollari

Qonunning 26, 27 va 31-moddalariga ko‘ra formula quyidagicha:

Pensiya = hisobga olinadigan o‘rtacha oylik ish haqi × (55% + 1% × ortiqcha staj yillari)

Bu yerda:

• O‘rtacha oylik ish haqi. Oxirgi 10 yillik mehnat faoliyatingizdan istalgan ketma-ket 5 yil (60 oy) olinadi va shu davrdagi daromad 60 ga bo‘linadi. Siz uchun eng foydali davr tanlanadi.
• Yuqori chegara. Maoshingiz qancha bo‘lmasin, hisobda pensiyani hisoblash bazaviy miqdorining (qisqacha — baza) 12 baravaridan ortiq bo‘lmagan qismi olinadi. PF-115-son Farmoniga ko‘ra baza 2026-yil 1-iyuldan 504 000 so‘m, demak chegara 504 000 × 12 = 6 048 000 so‘m.
• Quyi chegara. To‘liq stajda pensiya yoshga doir eng kam pensiyadan, ya’ni 983 000 so‘mdan kam bo‘lmaydi.

Hisob-kitob misollari (2026-yil iyuldan amaldagi miqdorlar bo‘yicha):

To‘rtinchi qatorga e’tibor bering: 9 million so‘m maosh olgan xodimning hisobida faqat 6 048 000 so‘m ishtirok etadi. Beshinchi qatorda esa formula 825 000 so‘m beradi, lekin to‘liq stajda pensiya eng kam miqdordan past bo‘lmaydi.

Pensiya jamg‘armasi o‘rtacha ish haqini o‘z ma’lumotlar bazasidan avtomatik aniqlaydi. Eski yillar daromadi bazada bo‘lmasa, ish haqi to‘g‘risidagi ma’lumotnomani o‘zingiz taqdim etasiz.

Staj to‘liq bo‘lmasa pensiya qancha bo‘ladi?

Stajingiz talab qilinganidan kam bo‘lsa ham, kamida 7 yil bo‘lsa, pensiya olasiz. Qonunning 8 va 29-moddalariga ko‘ra u bor stajga mutanosib miqdorda tayinlanadi. Amalda to‘liq staj uchun hisoblangan summa haqiqiy staj ulushiga ko‘paytiriladi.

Misol: ayolning staji 12 yil, o‘rtacha ish haqi 3 000 000 so‘m. To‘liq stajda pensiya 3 000 000 × 55% = 1 650 000 so‘m bo‘lardi. 12 yillik staj talab qilingan 20 yilning 60 foizi, demak pensiya taxminan 1 650 000 × 12 ÷ 20 = 990 000 so‘m. Aniq summani Pensiya jamg‘armasi tayinlash vaqtida belgilaydi.

Bu holatda ham pastki chegara bor. Pensiya jamg‘armasi xabariga ko‘ra, 2026-yil 1-iyuldan to‘liq bo‘lmagan stajda yoshga doir eng kam pensiya qo‘shimcha to‘lov bilan birga 878 000 so‘m.

Staj 7 yildan kam bo‘lsa, yoshga doir pensiya tayinlanmaydi. Bunday holatda ijtimoiy nafaqa olish huquqingizni Pensiya jamg‘armasi yoki tuman ijtimoiy himoya bo‘limidan aniqlang.

Pensiya qachon oshadi 2026?

2026-yilda pensiyalar bir marta — 1-iyuldan oshirildi. Prezidentning 2026-yil 23-iyundagi PF-115-son Farmoniga ko‘ra pensiyalar 7 foizga ko‘tarildi va 4,4 million pensionerga yangi miqdorda to‘lanmoqda.

2025-yilgi miqdorlar Kun.uz xabaridan, 2026-yilgilari Pensiya jamg‘armasidan olindi. Keyingi oshish sanasi va miqdori 2026-yil noyabr holatiga ko‘ra rasman e’lon qilinmagan. So‘nggi ikki yilda pensiyalar har yili 1-iyuldan oshirilgan.

Pensiya bazasini bazaviy hisoblash miqdori (BHM) va eng kam ish haqi bilan adashtirmang: ular boshqa vazifalarga xizmat qiladi. Farqi eng kam ish haqi 2026 haqidagi maqolamizda tushuntirilgan.

Qanday o‘zgarishlar taklif qilingan?

2026-yil sentabrida Iqtisodiyot va moliya vazirligi pensiya tizimini isloh qilish bo‘yicha Prezident Farmoni loyihasini jamoatchilik muhokamasiga qo‘ydi. Bu hali qabul qilinmagan taklif, uning matni muhokama natijasida o‘zgarishi mumkin. Kun.uz xabariga ko‘ra, loyihada quyidagilar bor:

• 2028-yil 1-yanvardan pensiya yoshini har yili 3 oyga oshirib, 2039-yilda erkaklar uchun 63, ayollar uchun 58 yoshga yetkazish;
• 2027-yil 1-yanvardan o‘rtacha ish haqi hisoblanadigan 5 yillik davrni har yili bir yilga uzaytirib, 20 yilga yetkazish, eng kam daromadli 10 foiz davrni hisobdan chiqarish;
• yoshga doir pensiya uchun eng kam stajni 7 yildan har yili bir yilga oshirib, 2034-yilda 15 yilga yetkazish;
• ish haqi chegarasini bazaning 12 baravaridan 13 baravarigacha, pensiyaga kechroq chiqqanlar uchun 15 baravarigacha oshirish.

Hozircha amaldagi qoidalar o‘zgarmagan: pensiyangiz yuqoridagi formula bo‘yicha hisoblanadi. Farmon qabul qilinsa, yosh, staj va hisoblash shartlari o‘zgarishi mumkin.

Pensiyaga chiqish tartibi 2026: qadam-baqadam

2025-yildagi O‘RQ-1066-son Qonun bilan kiritilgan o‘zgartishga ko‘ra yoshga doir pensiya proaktiv, ya’ni fuqaroning murojaatisiz tayinlanadi. Pensiya yoshiga yetganingizda Pensiya jamg‘armasi o‘z bazasidagi ma’lumotlar asosida pensiyani o‘zi tayinlaydi. Lekin bazada ma’lumot to‘liq bo‘lmasa, stajingiz kam hisoblanadi. Shuning uchun quyidagi qadamlarni oldindan bajaring.

1. Pensiya yoshidan 1–2 yil oldin stajni tekshiring. Elektron mehnat daftarchasi va Pensiya jamg‘armasidagi ma’lumotlarni solishtiring. Bo‘shliq bo‘lsa, eski ish joylaridan ma’lumotnoma yoki arxiv hujjatini so‘rang.
2. Eski yillar ish haqini tasdiqlang. Bazada bo‘lmagan davrlar uchun ish haqi to‘g‘risidagi ma’lumotnomani tayyorlang. Eng yaxshi 5 yil aynan shu davrga to‘g‘ri kelsa, bu pensiyani oshiradi.
3. Imtiyozli staj hujjatlarini yig‘ing. Harbiy xizmat, kunduzgi ta’lim, bola parvarishi ta’tili va maxsus ish stajini tasdiqlovchi hujjatlar kerak bo‘ladi.
4. Proaktiv tayinlashni kuting yoki ariza bering. Ishlayotgan bo‘lsangiz, ish joyingiz ma’muriyati orqali, ishlamasangiz, o‘zingiz murojaat qilasiz. Onlayn ariza my.gov.uz’dagi «Pensiya tayinlash uchun ariza berish» xizmati orqali beriladi.
5. 60 kunlik muddatni o‘tkazib yubormang. Qonunning 47-moddasiga ko‘ra pensiya huquqi paydo bo‘lgan kundan 60 kun ichida murojaat qilsangiz, pensiya pensiya yoshiga yetgan kuningizdan tayinlanadi. Kechiksangiz, pensiya murojaat qilgan kuningizdan hisoblanadi.
6. Tayinlangan summani tekshiring. my.gov.uz’dagi «Tayinlangan pensiya to‘g‘risida ma’lumot» xizmati orqali hisobni ko‘ring. Xato bo‘lsa, qo‘shimcha hujjat bilan qayta hisoblashni so‘rang.

Yaqin orada pensiyani oldindan hisoblash ham osonlashadi. Prezidentning 2025-yil 26-iyundagi PF-105-son Farmoniga ko‘ra, 2026-yil 1-dekabrdan «Mening pensiyam» onlayn xizmati ishga tushadi. U staj va ish haqi haqidagi elektron ma’lumotlar asosida kelajakdagi pensiyani taxminiy hisoblab beradi. Yakuniy summani pensiya huquqi paydo bo‘lganda Pensiya jamg‘armasi belgilaydi.

Pensiya uchun qanday hujjatlar kerak?

Proaktiv tayinlashda hujjatlar odatda talab qilinmaydi. Ma’lumot yetishmasa, quyidagilar so‘raladi:

• shaxsni tasdiqlovchi hujjat (ID-karta yoki pasport);
• mehnat daftarchasi yoki ish stajini tasdiqlovchi boshqa hujjatlar, maxsus staj uchun alohida tasdiqnoma;
• ish haqi to‘g‘risidagi ma’lumotnoma (eng yaxshi 5 yil uchun);
• harbiy xizmat, ta’lim va bola parvarishi davrlarini tasdiqlovchi hujjatlar;
• ishsiz sifatida muddatidan oldin chiqishda bandlikka ko‘maklashish markazining hujjati.

YaTT yoki o‘zini o‘zi band shaxs bo‘lib ishlagan yillar uchun to‘langan ijtimoiy soliq ma’lumotlari ham muhim. Bu maqomlar o‘rtasidagi farq YaTT va o‘zini o‘zi band shaxs haqidagi maqolamizda yozilgan.

Pensiya endi arizasiz tayinlanadi, onlayn hisoblash xizmati esa yaqin oylarda ishga tushadi. Ikkalasi ham bazadagi ma’lumotga tayanadi. Shuning uchun elektron mehnat daftarchangizni hozirdan ochib, ish stajingiz va rasmiy ish haqingiz to‘liq aks etganini tekshiring.

Ko‘p beriladigan savollar

Pensiya yoshi 2026-yilda necha yosh?

2026-yilda umumiy pensiya yoshi erkaklar uchun 60, ayollar uchun 55 yosh. To‘liq pensiya uchun erkaklarga 25 yil, ayollarga 20 yil staj kerak. Pensiya yoshini 2028-yildan bosqichma-bosqich oshirish bo‘yicha farmon loyihasi muhokama qilingan, lekin u hali qabul qilinmagan.

Sug‘urta staji nima?

Sug‘urta staji — ish haqidan ijtimoiy soliq to‘langan va Pensiya jamg‘armasida qayd etilgan mehnat davri. Qonunda u «ish staji» deb ataladi. Unga harbiy xizmat, kunduzgi ta’lim va bola parvarishi ta’tili ham ma’lum shartlar bilan qo‘shiladi.

Pensiya qachon oshadi 2026?

2026-yilda pensiyalar 1-iyuldan 7 foizga oshirildi, eng kam yoshga doir pensiya 983 000 so‘m bo‘ldi. Keyingi oshish sanasi 2026-yil noyabr holatiga ko‘ra rasman e’lon qilinmagan. 2025 va 2026-yillarda pensiyalar 1-iyuldan oshirilgan.

Pensiyaga chiqish uchun ariza berish shartmi?

Yoshga doir pensiya proaktiv tayinlanadi, ya’ni ariza shart emas. Biroq staj yoki ish haqi ma’lumoti bazada to‘liq bo‘lmasa, hujjatlarni o‘zingiz taqdim etasiz. Ariza my.gov.uz orqali yoki Pensiya jamg‘armasi bo‘limida beriladi.

Pensiya hisoblashda qaysi yillar ish haqi olinadi?

Oxirgi 10 yillik mehnat faoliyatidagi istalgan ketma-ket 5 yil olinadi, odatda eng yuqori daromadli davr tanlanadi. Hisobga olinadigan o‘rtacha oylik ish haqi 2026-yil iyulidan 6 048 000 so‘mdan oshmaydi. Bu davrni 20 yilgacha uzaytirish hozircha faqat taklif.