HBR.uz tahririyati biznes, soliq, moliya va boshqaruv bo‘yicha amaliy qo‘llanmalar va tahliliy maqolalar tayyorlaydi. Har bir raqam rasmiy manbaga (lex.uz, soliq.uz, cbu.uz, stat.uz) solishtiriladi; tahririyat siyosati va tuzatishlar tartibi saytning alohida sahifalarida e’lon qilingan. Bog‘lanish: info@hbr.uz.
Ish haqi hisoblashda avval yalpi summa topiladi (oklad, ishlangan vaqt yoki bajarilgan ish bo‘yicha, ustama va mukofotlar bilan), keyin undan 12 foiz daromad solig‘i ushlanadi. Ish beruvchi esa ustiga yana 12 foiz ijtimoiy soliq to‘laydi. Shunday qilib, 10 000 000 so‘mlik yalpi oylikda xodimning qo‘liga 8 800 000 so‘m tegadi, kompaniyaga esa bu oylik 11 200 000 so‘mga tushadi.
2026-yilda O‘zbekistonda asosiy soliq stavkalari o‘zgarmadi: QQS 12 foiz, foyda solig‘i 15 foiz, jismoniy shaxslar daromad solig‘i 12 foiz, ijtimoiy soliq 12 foiz, aylanma soliq 4 foiz.
Davlat xaridlarida qatnashish uchun tadbirkorga YaTT yoki yuridik shaxs maqomi, elektron raqamli imzo (ERI) va elektron savdo maydonchasidagi shaxsiy kabinet kerak. Xarid e’lonlari Davlat xaridlari maxsus axborot portalida chiqadi, takliflar esa operator maydonchalari orqali elektron topshiriladi.
2021-yil oxiridan 2026-yil oktabrigacha O‘zbekistonda narxlar taxminan 50 foizga oshdi. Shu davrda so‘mdagi omonat foizlari va oltin narxining o‘sishi jamg‘armani inflyatsiyadan ancha oldinga olib chiqdi, naqd dollar esa xarid qobiliyatining bir qismini yo‘qotdi. Lekin vositalar turli yillarda turlicha natija berdi va har birining o‘z xatari bor.
Biznes g‘oyalar 2027-yil uchun tanlanayotgan bo‘lsa, kam sarmoya bilan boshlash mumkin bo‘lgan eng real yo‘nalishlar — uy sharoitidagi oziq-ovqat va tikuvchilik, aholiga va kichik firmalarga xizmat ko‘rsatish hamda marketpleys va ijtimoiy tarmoqlar orqali savdo.
Xodim ishga yozma (qog‘ozda yoki elektron) mehnat shartnomasi bilan olinadi: shu shartnoma asosida buyruq chiqariladi, ma’lumot esa «Yagona milliy mehnat tizimi»ga (YaMMT) kiritiladi. Shartnomada Mehnat kodeksining 104-moddasidagi majburiy shartlar, avvalo ish joyi, vazifa, ish boshlanish sanasi va haq to‘lash shartlari bo‘lishi kerak.
Uzum Marketda sotuvchi bo‘lish uchun ro‘yxatdan o‘tgan biznes (YaTT, MChJ yoki o‘zini o‘zi band shaxs maqomi), bank hisob raqami va seller.uzum.uz saytidagi sotuvchi kabineti kerak. Asosiy savol esa ro‘yxatdan o‘tish emas, balki komissiya, logistika va qaytarishlardan keyin har bir sotuvdan qancha pul qolishi.
QQS (qo‘shilgan qiymat solig‘i, ruscha НДС) — tovar yoki xizmat narxiga qo‘shiladigan va har bir bosqichda faqat yangi yaratilgan qiymatdan to‘lanadigan bilvosita soliq. O‘zbekistonda 2026-yilda asosiy stavka 12 foiz.
Xitoydan tovar olib kelish uchun avval maqsadni aniqlang: o‘zingiz uchun kichik buyurtmami yoki sotish uchun partiyami. Shaxsiy buyurtma kuryer orqali oyiga 200 dollargacha bojsiz keladi, sotish uchun olinadigan partiya esa YaTT yoki MChJ nomidan shartnoma, bojxona deklaratsiyasi va to‘liq bojxona to‘lovlari bilan rasmiylashtiriladi.
Eng kam ish haqi 2026-yil 1-sentabrdan O‘zbekistonda oyiga 1 360 000 so‘m (rasmiy nomi — mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdori), bazaviy hisoblash miqdori (BHM) esa 440 000 so‘m. Ikkala ko‘rsatkich Prezidentning 2026-yil 23-iyundagi PF-115-son Farmoni bilan belgilangan.
Marketing — bu kimga, nimani, qanday narxda va qaysi yo‘l bilan sotishingizni oldindan hal qilish, keyin esa shu qarorlarni bozor javobiga qarab tuzatib borish. Reklama ham, sotuv ham marketingning bir qismi, lekin uning o‘zi emas. Kichik biznes uchun marketing bir sahifaga sig‘adigan reja va har hafta kuzatiladigan 5–6 ta raqamdan boshlanadi.
ChatGPT o‘zbek tilida yozilgan savolni tushunadi va o‘zbekcha javob beradi — buning uchun alohida «o‘zbekcha versiya» yuklab olish shart emas. Rasmiy sayt (chatgpt.com) yoki OpenAI chiqargan rasmiy ilova orqali kirib, savolni lotin yozuvida yozish kifoya. Quyida ish joyida sinalgan 10 ta usul, tayyor prompt namunalari va kompaniya ma’lumotini himoya qilish qoidalari bor.
